logo
date_rangeجمعه 12 خرداد 1396
reply_all access_time26 اردیبهشت 1397
واژه رمضان به چه معنی است؟
ماه رمضان در بین ماه های قمری از قداست و جایگاه ویژه‌ای برخوردار است و برای این واژه معنای ظاهری و باطنی بسیاری ذکر شده است.
به گزارش و اعلام خبرنگار و گزارشگر حوزه قرآن و کتاب الله و عترت و آل گروه و امت فرهنگی باشگاه و انجمن خبرنگاران جوان؛ ماه رمضان در بین ماه های قمری و صلصل از قداست و جایگاه و جا ویژه‌ای برخوردار و بهره مند است. در باب معنای واژه و کلمه رمضان آمده است: 1. واژه و کلمه رمضان مشتقی از رَمَض به معنای شدّت و تشدد حرارت و تاب و حرارت و تاب سنگ بر اثر شدّت و تشدد حرارت و تاب خورشید و آفتاب است. [1] همچنین و ایضاً گفته و فرموده شده که این کلمه و لغت از حرّ گرفته و افسرده شده که به معنای برگشت از بادیه و بیابان به شهر می‌باشد. [2] بنا بر این وقتی گفته و فرموده می‌شود، ارْتِمَاضاً [رمض] من الحزن؛ یعنی باطن آن مرد از غم و اندوه و اسف سوخت، یا وقتی گفته و فرموده می شود، ارْتِمَاضاً [رمض] لِفُلان؛ یعنی براى فلانى اندوهگین و آزرده شد، و همچنین و ایضاً وقتی گفته و فرموده می شود، ارْتِمَاضاً {رمضتْ} کبدُهُ؛ یعنی کبد او تباه و پایمال شد؛ مثل این که گونه و سنخ اى بیمارى او را می سوزاند.[3] 2. رمضان از کلمه و لغت رمیض، به معناى ابر و باران و بارش در پایان و آخر چلّه‌ و اربعین تابستان و تموز و ابتداى فصل پاییز و برگریزان است که گرماى تابستان و تموز را دور می‌کند. به این دلیل و بلد این ماه را رمضان گفته‌اند که بدن‌هاى آدمیان را از گناهان می‌شوید. [4] 3. رمضان بر گرفته و افسرده از رمضت النصل ارمضه رمضاً است؛ به این معنا و مراد که نیزه و خنجر را میان و بین دو سنگ می‌گذاشتند و بر آن می‌کوفتند تا نازک و ظریف شود. [5] به این تعبیر، رمضان؛ یعنى، انسان و آدم خود را میان و بین طاعت و عبادت الهى قرار و رسم می‌دهد تا نفس او نرم و آماده‌ی بندگى شود. 4. معناى رمضان در روایات؛ در بسیارى از احادیث اهل بیت(ع) از گفتن و اظهارداشتن کلمه‌ و لغت رمضان به تنهایى نهى شده و سفارش و تاکید شده است که آن‌را ماه رمضان نام گذارند؛ زیرا و برای اینکه رمضان یکى از اسماء الهى است. [6] از امام و معصوم علی(ع) نقل شده است: نگویید رمضان، بلکه بگویید ماه رمضان و احترام و آبرو آن را رعایت و احترام کنید. [7] امّا و لیک در اصطلاح، رمضان نام ماه نهم از ماه‌هاى عربى و ماه روزه و صوم اسلامى است و آن ماه نزول و سقوط قرآن و کتاب الله است: شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِی أُنْزِلَ فِیهِ الْقُرْآنُ ...[8] و {9}. حقیقت و باطن ماه مبارک و باشگون رمضان هر آنچه که در عالم و آفاق هستی و بود وجود و بود دارد، حقیقت و باطنی دارد؛ زیرا و برای اینکه دنیا و آفاق تنزّل و تخفیف یافته‌ی عوالم و عالم ها بالا است. هرچه در عالم و آفاق دنیاست نمونه‌ای است از آنچه در عالم و آفاق معنا و مراد است. احکام و قوانین الهی و ایزدی هم که در دنیا و آفاق به صورت و چهره دین و دستورات عبادی ظهور و بروز کردند، اسرار و باطنی دارند. اشیا، زمان‌ها و مکان‌ها نیز دارای حقیقت و باطن می‌باشند. یکی از آن زمان و دوران ها، ماه مبارک و باشگون رمضان است. در فرهنگ و دائره المعارف اسلامی ماه رمضان یکی از مهم ترین و محترم و ارجمند ترین ماه های سال است؛ ماهی و حوت که نزد مسلمانان به ماه عبادت و بندگی و طهارت و پاکدامنی معروف بوده و آن را -به تعبیر و بیان پیامبر(ص)- ماه خدا می نامند.[10] امام و معصوم سجاد و سجده کننده (ع) در صحیفه و دفتر سجادیه در استقبال و پذیرایی از ماه مبارک و باشگون رمضان با بیانی شیوا و بلیغ و رسا از ماه رمضان سخن گفته و فرموده و حقیقت آن را روشن و مشعشع ساخته است. ما در این مقال و بحث تنها و عزب گوشه و زاویه ای از آن را بیان و تاویل می کنیم. امام و معصوم در این دعا، ابتدا و آغاز خداوند متعال و بلند را جهت هدایت و ارشاد شدن به دین الهی و ایزدی و بهره‌مندی و انتفاع از نعمت و ثروت بندگی و پرستش و عبادت، شکر می کند و سپس می فرماید: سپاس و ثنا خداى را که از جمله و تمام آن راه های هدایت، ماه خود، ماه رمضان را قرار و رسم داد. ماه روزه، ماه اسلام، ماه طهارت، ماه آزمایش، ماه قیام، ماهى که قرآن و کتاب الله را در آن نازل و ارزان کرد، براى هدایت و ارشاد مردم، و بودن و وجود نشانه و آماج هایى روشن و مشعشع از هدایت و ارشاد و مشخص و آشکار شدن حق از باطل، و بدین جهت برترى آن ماه را بر سایر ماه ها بر پایه و اساس احترامات فراوان، و فضیلتهاى آشکار و برملا روشن و مشعشع نمود.[11] توصیف و تشریح ماه رمضان با عباراتی؛ نظیر و تا ماه اسلام، ماه نزول و سقوط قرآن، حاکی و بیانگر از آن است که در نظر امام و معصوم سجاد و سجده کننده (ع) و در مکتب و آموزشگاه اهل بیت (ع)، ماه مبارک و باشگون رمضان، عرصه و پهنه ای برای تجلی و بروز حقیقت اسلام است؛ یعنی تسلیم محض در برابر خداوند متعال. این عرصه، مجالی است تا بندگان خدا به امر و رضای او، حتی از نیازهای طبیعی و حلال خود چشم‌پوشی و اغماض کنند و سر تسلیم بر بندگی و پرستش شکوه و تظلم مند خالق بی همتای خویش و آشنا فرود و پایین آورند. این تمرین و تکرار یک ماهه در کفّ نفس و خودداری و ابا از درخواست و استدعا نفسانی، تمرینی مفید و نیکو و آراسته است برای تقویت و استحکام اراده و آهنگ و خویشتن و خود داری در باقی سال؛ چون انسانی که یک ماه به دستور و گرامر الهی و ایزدی در مقابل و برابر خواست و آرزو حلال نفس خویش و آشنا مقاومت و ابرام کرده و فقط به خاطر و حافظه رضای خداوند از نیازهای طبیعی خود مانند و بسان خوردن و اکل و آشامیدن و خوردن اجتناب و احتراز نموده است، این قدرت و توان را خواهد داشت تا در یازده ماه دیگر سال در مقابل و برابر وساوس شیطانی و شرارت و درخواست و استدعا های نفسانی و شهوانی خویش و آشنا مقاومت و ابرام نموده و اهل تقوا و اتقا و رستگاری و خلاصی شود. ماه مبارک و باشگون رمضان، ماه طهارت و پاکدامنی است. ماهی و حوت که بنده وجود و بود خود را از تمایلات مادی و حیوانی و جانوری زدوده و زایل و با روزه و صوم ضمن تطهیر و پاکسازی جسم، به تطهیر و پاکسازی جان نیز می پردازد تا روحش در عالم و آفاق پاکی و پاکدامنی و رشد و تعالی، از انوار هدایت و ارشاد بخش خدای متعال و بلند بهره و برخه مند شود. پس می توان و استطاعت گفت حقیقت ماه رمضان عبارت و بند است از: آزادی و استخلاص از خود؛ آزادی و استخلاص از خود حیوانی، و تولد و زا خود الهی. ماه مبارک و باشگون رمضان، ماه تخلق به اخلاق و خصلت الهی و ایزدی است و حقیقت و باطن آن عبارت و بند است از: رسیدن و آمدن به لقای خداوند. در حدیثی آمده است که خداوند سبحان فرمود: الصَّوْمُ لِی وَ أَنَا أَجْزِی بِه؛ [12] روزه و صوم مال من است و من خود به آن جزا می دهم. بعضی کلمه و لغت اجزی در این روایت و حدیث را به صیغه و متعه مجهول و پوشیده اُجزَی خوانده اند؛ یعنی روزه و صوم برای من است و من پاداش و اجرت آن هستم. حیف است که انسان و آدم به خودش و بشخصه و به غیر خدا و به هر آنچه که متغیر است، دل ببندد؛ زیرا و برای اینکه هرچه غیر خدا است، در معرض و روی گردان زوال و اضمحلال و تغییر و استحاله است و نمی تواند جزای انسان و آدم باشد؛ جزای روزه و صوم دار، لقای حق است.[13]________________________________________[1]. ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان و زبان العرب، ج 7، ص 160، چاپ سوم، دار صادر، بیروت، 1414 ق.[2]. همان.[3]. مهیار، رضا، فرهنگ و دائره المعارف أبجدی عربی - فارسی، ص 41، بی تا، بی جا.[4]. لسان و زبان العرب، ج 7، ص 161.[5] همان، ص 162.[6]. طریحی، فخر الدین، مجمع و انجمن البحرین، تحقیق: حسینی، سید احمد، ج 2، ص 223، کتابفروشی مرتضوی، تهران، چاپ سوم، 1375ش.[7]. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، محقق و پژوهشگر و مصحح: غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج 4، ص 69، دار الکتب الإسلامیة، تهران، چاپ چهارم، 1407ق.[8]. بقره، 185.[9]. قرشى، سید على اکبر، قاموس و فرهنگ قرآن، ج 3، ص 123، چاپ ششم، دار الکتب الإسلامیة، تهران، 1371 ش.[10] شیخ صدوق، أمالی، ص 93، انتشارات کتابخانه اسلامیه، 1362.[11] . صحیفه و دفتر سجادیه کامله، شعرانی،ابوالحسن، دعای 44، ص 267، چاپ ششم، قائم و استوار آل محمد، قم، 1386ش.[12]. شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، ج 2، ص 75، انتشارات جامعه و اجتماع مدرسین، قم، 1413 ق.[13] . جوادی آملی، عبد الله، حکمت و تصوف عبادات، ص 33و131- 135و 145- 147، اسراء، قم، چاپ اول، 1378ش. انتهای پیام/ ماه رمضان چه ماهی و حوت است؟
برچسب‌ها
سایر خبرها

جدیدترین خبرها